Giriş: Sürücü Davranışlarının Önemi
Trafik kazalarının %94'ünün insan hatasından kaynaklandığı düşünüldüğünde, sürücü davranışlarının izlenmesi ve iyileştirilmesi, yol güvenliğinin artırılmasında kritik öneme sahiptir. Özellikle profesyonel sürücüler ve ticari filolar için, sürücü davranışlarının sürekli olarak değerlendirilmesi hem güvenlik hem de operasyonel verimlilik açısından büyük fark yaratır.
Günümüzde, yapay zeka destekli kamera sistemleri, sürücülerin dikkatini dağıtan veya riskli davranışlarını gerçek zamanlı olarak tespit etme ve müdahale etme yetenekleriyle devrim yaratıyor. Bu yazımızda, özellikle telefon kullanımı ve sigara içme gibi davranışların tespitine odaklanarak, movita'nın AI sürücü izleme teknolojisini inceliyoruz.
Yapay Zeka Nasıl Sürücü Davranışlarını Tespit Eder?
Bilgisayarlı Görü ve Derin Öğrenme movita'nın AI sürücü izleme sistemi, bilgisayarlı görü ve derin öğrenme algoritmalarını kullanarak sürücünün davranışlarını sürekli olarak analiz eder. Sistem, araç içi kameradan gelen görüntüleri gerçek zamanlı olarak işler ve şu temel özellikleri takip eder:
- Yüz konumu ve yönü
- Göz açıklığı ve kırpma sıklığı
- El hareketleri ve pozisyonları
- Nesne tanıma (telefon, sigara vb.)
- Genel sürücü duruşu
Telefon Kullanımı Tespiti Telefon kullanımı, en tehlikeli sürücü davranışlarından biridir ve kaza riskini 23 kat artırabilir. movita'nın AI sistemi, telefon kullanımını şu şekillerde tespit eder:
- El pozisyonlarının analizi ile telefonun kulakta, göğüs hizasında veya direksiyon seviyesinde tutulmasını tespit
- Yüz yönünün izlenmesi ile sürücünün dikkatinin yoldan telefonuna kaymasını tespit
- Telefon cihazının doğrudan nesne tanıma ile tespit edilmesi
- Tekrarlayan dokunma hareketlerinin analizi (mesaj yazma davranışı)
Sistem, telefon kullanımını tespit ettiğinde, sesli uyarı verir, olayı kaydeder ve isteğe bağlı olarak filo yöneticisine gerçek zamanlı bildirim gönderir.
Sigara İçme Tespiti Sigara içmek, sürücünün dikkatini dağıtmanın yanı sıra, bir elini sürekli olarak direksiyon hakimiyetinden alıkoyar. Ayrıca, ticari araçlarda genellikle sigara içmek şirket politikalarına aykırıdır. movita'nın AI sistemi, sigara içme davranışını şu şekillerde tespit eder:
- Karakteristik el-ağız hareketlerinin tanınması
- Sigara nesnesinin doğrudan tanımlanması
- Duman tespiti (belirli durumlarda)
- Tekrarlayan sigara içme davranış örüntülerinin tanınması
Diğer Tespit Edilebilen Davranışlar movita'nın AI sürücü izleme sistemi, telefon kullanımı ve sigara içmenin yanı sıra, aşağıdaki davranışları da tespit edebilir:
Yorgunluk ve Uyku Hali - Göz kapanma süresi ve kırpma oranı - Baş düşmesi veya sallanması - Esnemeler - Direksiyon hakimiyetindeki değişiklikler
Dikkat Dağınıklığı - Yoldan başka yöne uzun süre bakma - Araç içinde yemek yeme - Makyaj yapma - Diğer elektronik cihazlarla ilgilenme
Emniyet Kemeri Kullanımı - Emniyet kemerinin takılı olup olmadığının tespiti - Emniyet kemeri manüplasyonlarının tespiti (kemerin arkadan takılması vb.)
Gerçek Zamanlı Uyarılar ve Müdahale AI sürücü izleme sistemleri, riskli davranışları sadece tespit etmekle kalmaz, aynı zamanda çeşitli şekillerde müdahale eder:
Sürücü Uyarıları - Sesli uyarılar ve anonslar - Görsel uyarılar (dashboard ekranında) - Haptik uyarılar (titreşimli direksiyon veya koltuk)
Filo Yönetimi Bildirimleri - Gerçek zamanlı olay bildirimleri - Video kliplerin otomatik kaydedilmesi ve yüklenmesi - Acil durumlarda otomatik bildirimler (uyku hali vb.)
Vaka Çalışması: Şehirlerarası Otobüs Firması Türkiye'nin önde gelen şehirlerarası otobüs firmalarından biri, movita'nın AI sürücü izleme sistemini 50 otobüsünde pilot olarak uyguladı. Altı aylık pilot programın sonuçları şöyleydi:
- Telefon kullanımı olayları %82 azaldı
- Sürücü yorgunluğuna bağlı olaylar %64 azaldı
- Trafik cezaları %38 azaldı
- Yakıt tüketimi %7 düştü (daha dikkatli sürüş sayesinde)
- Müşteri memnuniyeti puanları %12 yükseldi
Bu sonuçlar neticesinde firma, tüm filosuna bu sistemi yerleştirme kararı aldı.
Gizlilik ve Etik Hususlar Sürücü izleme sistemleri, önemli gizlilik ve etik soruları da beraberinde getirir. movita olarak, bu sistemleri tasarlarken şu prensipleri gözetiyoruz:
- Sürücülere sistemin varlığı ve amacı hakkında tam şeffaflık sağlanması
- Verilerin yalnızca güvenlik ve eğitim amaçlı kullanılması
- Molalar ve özel anlar sırasında gizliliğe saygı gösterilmesi
- Veri saklama politikalarının net olması ve gereksiz verilerin düzenli olarak silinmesi
- Sistem tarafından alınan kararların her zaman insan gözetiminde olması
AI sürücü izleme sistemleri, cezalandırma aracı olarak değil, sürücülerin güvenliğini artırmak ve eğitimlerine katkıda bulunmak için kullanılmalıdır.
Sonuç ve Gelecek Trendleri Yapay zeka destekli sürücü davranışı izleme sistemleri, yol güvenliğinin geleceğini şekillendiriyor. Telefon kullanımı ve sigara içme gibi riskli davranışların tespit edilmesi, sadece başlangıç. Gelecekte bu sistemler şunları da içerecek:
- Duygusal durum analizi (öfke, stres tespiti)
- Sağlık durumu izleme (kalp atış hızı, solunum vb.)
- Sürücü ve yolcu etkileşimi analizi
- Yol ve trafik koşullarıyla entegre risk analizi
- Otonom sürüş sistemleriyle entegrasyon
movita olarak, yerli geliştirdiğimiz AI sürücü izleme teknolojileri ile Türkiye'nin yollarını daha güvenli hale getirmeye kararlıyız. Hem ticari filolar hem de bireysel sürücüler için geliştirdiğimiz çözümlerle, insan hatalarından kaynaklanan kazaları azaltmak ve herkes için daha güvenli bir ulaşım sağlamak için çalışıyoruz.
Filonuz veya aracınız için AI sürücü izleme sistemleri hakkında daha fazla bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.